Kerst vieren in Spanje

Kerstkaartjes en kerstversiering

Het grootste verschil tussen Spanje en Nederland/België is dat de Spanjaarden alleen kaartjes sturen naar mensen die ze tijdens de feestdagen niet zullen zien. Als je elkaar wel ziet, dan kan je iemand persoonlijk fijne feestdagen wensen, vindt de Spanjaard. Met de kerstversieringen in de straten en winkels begint men eind november. De versieringen worden opgehangen in de straten en de winkels passen hun etalages aan. De kersttradities in Spanje zijn niet echt anders dan in de rest van de christelijke wereld. Zoals overal komen families bij elkaar om kerst te vieren. Er is eten en drinken, zang en dans en er zijn cadeautjes. Een aantal delen van Spanje kennen unieke tradities en gebruiken.

De kerststal, in het Spaans “belén”

Een van de belangrijkste symbolen in heel Spanje is de kerststal. Deze is vaak groot opgezet, en vind je op pleinen in grote en kleinere steden in heel Spanje. Je ziet ze ook in de hal van Spaanse huizen en in winkels. Sommige steden hebben zelfs een live kerststal met acteurs en actrices. Zij spelen de rol van Maria en Jozef met de Drie Koningen. Verder kan men in de stal levende dieren vinden die dikwijls in verband gebracht worden met de geboorte van Christus zoals lammeren, ezels en schapen.

22 december: begin van de schoolvakantie en de trekking van “El Gordo”

Deze dag zijn er twee belangrijke gebeurtenissen. De eerste gebeurtenis is dat het de laatste schooldag is voor de kerstvakantie maar de belangrijkste gebeurtenis van deze dag is de trekking van “El Gordo”. Deze kerstloterij is verreweg de grootste loterij van Spanje en is een traditie voor veel Spanjaarden. Berichten uit de plaatsen waar de winnaars wonen komen de hele dag op het nieuws. De trekking zelf is een belevenis op zich. Deze vindt plaats in het begin van de middag, en is te volgen op de televisie. De winnende nummers worden, weliswaar op vrij monotone wijze, gezongen door schoolkinderen.

24 december: Kerstavond

In tegenstelling tot Nederland is kerstavond (Nochebuena) in Spanje het belangrijkste gedeelte van de kerst. Op kerstavond komen Spaanse families samen in huiselijke kring en juist dan wordt culinair uitgepakt. Restaurants en bars zijn op kerstavond gesloten. Een populaire traditie tijdens kerstavond is het zingen van villancicos (kerstliedjes). Na het diner is cava een populair borreldrankje. Traditiegetrouw gaan Spaanse families na het kerstdiner tegen middernacht naar de Misa del Gallo (de nachtmis).

25 december: eerste kerstdag

Op eerste kerstdag komen Spaanse families opnieuw bij elkaar voor een uitgebreide lunch. Deze bestaat vaak uit vis en schelpdieren en ook de eerdergenoemde zoetigheden passeren de tafel. Hoewel het gebruikelijk is dat cadeautjes voor de kinderen pas worden uitgedeeld op Driekoningen, vieren steeds meer families de komst van Papá Noel (de kerstman) op eerste kerstdag. Voor elk familielid liggen cadeautjes klaar onder de kerstboom of naast de open haard. Op eerste kerstdag is het ook traditie om met de hele familie een kerststal in te richten. In tegenstelling tot Nederland kent Spanje geen tweede kerstdag.

28 december: “Día de los Santos Inocentes”

Dit is in feite de dag waarop men de massale kindermoord herdenkt, die door koning Herodes werd bevolen in Jeruzalem ten tijde van de geboorte van Jezus. Ook in Nederland had 28 december lang geleden een feestelijk tintje in de volkscultuur. Zo trokken kinderen in het zuiden van het land tijdens ‘Onnozele Kinderen’ verkleed langs de deuren voor snoep en geld. Tegen de jaren vijftig was het echter afgelopen. Het woord ‘onnozel’ in de naam van het feest had toen nog de betekenis van ‘onschuldig’. In Spanje, traditioneel een katholiek land, is deze dag dus niet verdwenen. Toch is de oorspronkelijke feestdag ‘Santos inocentes’ tegenwoordig niet altijd meer een vrije dag. Het is meer en meer de Spaanse variant geworden van 1 april. Mocht je eind december in Spanje verblijven, wees dan gewaarschuwd voor een zg. 'Inocentada', een ‘onschuldig’ grapje. Veel kinderen en collega’s, maar ook kranten en andere media zien hun kans om anderen eens ongestraft in de maling te nemen.

31 december: oudejaarsavond of “Nochevieja”

Ook op oudejaarsavond komen families vaak samen voor een uitgebreid diner. Om middernacht klinken door heel Spanje de klokslagen van de Puerta del Sol in Madrid via de nationale zender TVE. Bij elke slag wordt gretig een druif in de mond gewerkt wat garant staat voor geluk in de toekomst. Het nieuwe jaar wordt ingeluid met een glas passende cava. De feestjes op deze avond kunnen tot in de vroege uurtjes duren.

6 januari: Driekoningen of “Los Reyes Magos”

Op 5 januari beginnen de jaarlijkse festiviteiten als de Reyes Magos in de avond aankomen voor de Cabalgata de los Reyes Magos (de optocht voor de drie koningen) en op 6 januari wordt Driekoningen gevierd. De Spanjaarden vieren de aankomst van de Reyes Magos met feestelijke lichtjes, kerststalletjes, kerstliedjes en een grote en vrolijke optocht, de Cabalgata de los Reyes Magos. De koningen rijden te paard of in feestelijke wagens door de straten en gooien lekkernijen naar de kinderen. Ook mogen de kinderen cadeautjes vragen aan de koningen. Die nacht zetten de kinderen hun schoentje neer, zodat de koningen ze kunnen zien. Aangezien deze religieuze vorsten, net als de kerstman, van lekkere dingen houden, leggen de Spaanse kinderen vaak snoepgoed voor de koningen en hooi voor hun kamelen neer. De volgende morgen ontdekken de kinderen dat de koningen van het snoepgoed geproefd hebben, de kamelen het hooi hebben gegeten, en er cadeautjes liggen te wachten om uitgepakt te worden. Ter afsluiting wordt een traditioneel ontbijt gegeten, de Roscón de Reyes: een ronde cake die gedecoreerd is met fruit, dat de waardevolle edelstenen op de nobele kleding van de drie koningen moet voorstellen. Deze viering is gebaseerd op een verhaal uit het Nieuwe Testament, waarin de koningen Melchor, Gaspar en Balthasar ’s nachts reizen om geschenken aan Jezus te geven. In 1885 besloot de Spaanse regering dat er een optocht zou worden gehouden op deze feestdag. De Cabalgata de los Reyes Magos is inmiddels uitgegroeid tot een ware traditie, en is de oudste optocht in Spanje.

¡Felicidades!

Een woord dat je vaak zult gebruiken; bij het verlaten van de supermarkt, als je afscheid neemt van leraren en andere ouders nadat de feestelijkheden aan het begin van de vakantie zijn afgelopen, de Spaanse buren terwijl je ze uitzwaait als ze hun familieleden en vrienden gaan bezoeken... Het is een allesomvattend woord dat niet alleen wordt gebruikt om iemand een ‘fijne Kerst’ te wensen, maar ook een ‘fijne verjaardag’, ‘fijne naamdag’, of welke fijne gelegenheid dan ook.

¡Felicidades! Ook omdat het doorbrengen van de kerstdagen in Spanje een nieuwe ervaring zal zijn, met vele momenten van ‘felicidad’. De festiviteiten gaan langer door in Spanje. Het begint op kerstavond, 24 december, als de familie bij elkaar komt voor de kerstmaaltijd. Maar er zijn meer speciale familiebijeenkomsten en diners: op eerste kerstdag en oudejaarsavond. En vervolgens zijn er feestelijkheden op 5 januari, met diverse parades, om het feest van de Driekoningen te vieren. Nadat zij snoepgoed hebben gestrooid maken zij een ronde gedurende de nacht om cadeaus bij de huizen af te geven. Vervolgens is het op 6 januari weer feest. En al die tijd zullen de straten en huizen versierd zijn.

Handige zinnetjes voor de feestdagen in het Spaans

Een paar zinnen in het Spaans die je zullen helpen je nog meer thuis te voelen in Spanje en tussen de Spanjaarden tijdens deze bijzondere dagen:

España y la Navidad

Costumbres en estas fechas - lees eerst de tekst over de gebruiken en gewoontes tijdens kerst en oud & nieuw in Spanje. Daarna kun je de vragen beantwoorden.

La Navidad en España es una maravilla, luces en las calles, adornos por todas partes, los árboles de Navidad y los coros de villancicos que alegran a todo el mundo. Nos gusta mucho la Navidad, sobre todo los días en los que nos reunimos con nuestros seres queridos para pasar un rato agradable en buena compañía.

Te contamos algunas curiosidades por si este año vas a pasar la Navidad en España:

1.  Nochebuena: es una de las noches más especiales de todas las fiestas. La familia se reúne para cenar y entonan villancicos y canciones navideñas. Suelen preparar una cena especial con marisco, jamón y un montón de cosas que no se comen todos los días. Las familias que celebran Papá Noel, los regalos los descubren a la mañana siguiente, en la mañana de la Navidad y las más religiosas acuden a la Misa del Gallo que se celebra a medianoche para celebrar que ha nacido Dios. La flor típica que podemos encontrar por todas partes es el pascuero también llamada Flor de Pascua.

2. Adornos navideños: el árbol y el belén. En la mayoría de las casas españolas, es fácil encontrar un árbol de Navidad y un belén. Es una antigua tradición que se sigue haciendo. Muchos lo hacen por un motivo de pura decoración del hogar mientras que otros le dan un sentido más religioso ya que el 24 de diciembre, en Nochebuena, celebramos que nace el Niño Jesús.

3. Día de Navidad: el día de Navidad se celebra el 25 de diciembre. La mayoría de las familias se vuelven a reunir para comer y pasar un rato agradable. Una de las tradiciones es comer turrón, mantecados y polvorones, dulces típicos navideños.

4. Nochevieja: en esta noche se celebra el último día del año. A medianoche, todo el mundo está atento a la televisión ya que son las campanadas. La tradición dice que tenemos que comer una uva con cada campanada y después brindar por el año nuevo. También se dice que hay que llevar ropa interior de color rojo.

5. Año Nuevo: el día 1 de enero, las familias se reúnen para celebrar la primera comida del año. Los más jóvenes suelen salir de fiesta la noche anterior para celebrar la entrada del año nuevo.

6. Reyes Magos: por último, celebramos la llegada de Sus Majestades los Reyes Magos el 5 y 6 de enero. Los 3 Reyes Magos (Melchor, Gaspar y Baltasar) le regalaron oro, incienso y mirra al niño Jesús en Belén, y ahora reparten regalos para todos los niños españoles. Seguro que si habéis sido buenos os traerán algo también a vosotros.

Preguntas de comprensión de lectura

Oefen verder: Feestdagen – woordkaarten met uitspraak en een oefening.